مرکسات^®(متوترکسات)

شکل دارویی:

قرص خط‌دار 2/5 میلی‌گرم

مرکسات در چه مواردی استفاده می‌شود؟

• درمان برخی از انواع سرطان
• درمان برخی از انواع آرتریت
• درمان برخی از انواع پسوریازیس

 

نکات مهم قبل از مصرف مرکسات:

در صورت وجود هر یک از موارد زیر، قبل از مصرف دارو حتماً پزشک خود را مطلع سازید.

• حساسیت به دارو، هر یک از ترکیبات آن یا سایر داروها، غذاها یا مواد دیگر
• ابتلا به بیماری‌هایی مانند سوء مصرف الکل، بیماری مغز استخوان (مثل کاهش تعداد گلبول‌های سفید خون، کاهش تعداد پلاکت‌ها یا کم‌خونی)، بیماری کلیوی، بیماری کبدی یا ضعف سیستم ایمنی
• شیردهی چون این دارو در شیر مادر ترشح می‌شود.
• مشکل در بلع قرص

پزشک و داروساز خود را از تمام داروهای مصرفی (تجویزشده از سمت پزشک، بدون نسخه، محصولات طبیعی و ویتامین‌ها) و بیماری‌هایی که به آن مبتلا هستید، مطلع سازید. بدون مشورت با پزشک، دارویی را شروع، قطع یا دوز مصرفی آن را کم و زیاد نکنید.

 

نکات مهم هنگام مصرف مرکسات:

• تمامی متخصصان سلامت (پزشکان، پرستاران، داروسازان و دندان‌پزشکان) خود را از مصرف این دارو مطلع کنید.
• تا زمانی که از نحوه تأثیر دارو بر بدن خود مطلع نشدید، از رانندگی کردن یا انجام کارهای نیازمند هوشیاری خودداری کنید.
• هنگام مصرف این دارو، بیشتر در معرض ابتلا به عفونت‌ها هستید. برای جلوگیری از ابتلا به عفونت، دست‌های خود را مرتب بشویید و از افراد مبتلا به عفونت‌ها، سرماخوردگی یا آنفوآنزا دوری کنید.
• هنگام مصرف این دارو، ممکن است راحت‌تر دچار خونریزی شوید. مراقب باشید و از ایجاد آسیب به بدن خود جلوگیری کنید. از مسواک نرم و ریش‌تراش برقی استفاده کنید.
• قبل از دریافت هرگونه واکسن با پزشک خود مشورت کنید. دریافت برخی واکسن‌ها همراه این دارو، ممکن است باعث افزایش احتمال ابتلا به عفونت یا عدم اثربخشی مطلوب واکسن شود.
• در صورت مصرف هم‌زمان این دارو با ترکیبات حاوی الکل، با پزشک خود مشورت کنید.
• هنگام مصرف این دارو، ممکن است سریع‌تر دچار آفتاب‌سوختگی شوید. از نور خورشید و منابع مشابه (مثل لامپ‌های خورشیدی یا تخت‌های مخصوص آفتاب گرفتن) دوری کنید. از ضد آفتاب، لباس‌های مناسب و عینک آفتابی برای جلوگیری از مواجهه با نور خورشید استفاده کنید.
• در صورت از دست دادن مایعات بدن، تعریق بیش از حد، استفراغ، اسهال، کاهش اشتها یا تشنگی غیرمعمول، پزشک خود را مطلع سازید.
• در صورت وجود مشکلات مربوط به سیستم عصبی، با پزشک خود مشورت کنید.
• در صورت سابقه پرتودرمانی، با پزشک خود صحبت کنید.
• اگر سن شما ۶۵ سال یا بیشتر است، این دارو را با احتیاط مصرف کنید. ممکن است بیشتر دچار عوارض جانبی شوید.
• این دارو ممکن است بر قدرت باروری در خانم‌ها و آقایان تأثیر بگذارد. در صورت تصمیم به فرزندآوری یا شک به بارداری، فوراً با پزشک خود تماس بگیرید.
• هنگام درمان سرطان، در صورت مصرف محصول حاوی فولیک اسید یا فولینیک اسید، با پزشک خود مشورت کنید چون ممکن است اثربخشی دارو را کاهش دهد.

 

عوارض جانبی مرکسات:

اگرچه نادر است، ولی ممکن است برخی بیماران دچار عوارض جدی در اثر مصرف دارو شوند. در صورت بروز موارد زیر، فوراً به پزشک مراجعه کنید:

• علائم واکنش حساسیتی (مانند بثورات پوستی، کهیر، خارش، قرمزی، تورم، تاول یا پوسته‌پوسته شدن پوست با یا بدون تب، خس‌خس سینه، گرفتگی در قفسه سینه یا گلو، مشکل در تنفس، بلع یا صحبت کردن، گرفتگی غیرمعمول صدا یا تورم دهان، صورت، لب‌ها، زبان یا گلو)
• علائم عفونت (مانند تب، لزر، گلودرد شدید، درد گوش یا سینوس، سرفه، افزایش خلط یا تغییر رنگ خلط، درد هنگام دفع ادرار، زخم‌های دهانی یا زخمی که بهبود نمی‌یابد)
• علائم خونریزی (مانند استفراغ یا سرفه خونی‌، خون در ادرار، مدفوع سیاه، قرمز یا قیری رنگ، خونریزی از لثه‌ها، خونریزی غیرمعمول از ناحیه واژن، کبودی‌های بدون علت یا کبودی‌هایی که بزرگتر می‌شوند، خونریزی غیرقابل‌کنترل)
• علائم مشکلات لوزالمعده (التهاب پانکراس) مانند درد شدید معده، کمردرد شدید، ناراحتی شدید معده یا استفراغ
• علائم مشکلات کلیوی مانند عدم امکان دفع ادرار، تغییر در میزان ادرار دفع‌شده، وجود خون در ادرار یا افزایش وزن غیرمعمول
• علائم مشکلات کبدی مانند ادرار تیره، خستگی، کاهش اشتها، ناراحتی یا درد معده، مدفوع روشن، استفراغ، زرد شدن پوست یا چشم‌ها
• علائم مشکلات ریوی یا تنفسی مانند تنگی نفس، سرفه یا تب
• علائم مشکلات عصبی مانند سوزش، بی‌حسی یا گزگز غیرمعمول، ضعف، عدم توانایی حرکت دادن بخشی از بدن (فلج)
• لکه‌های قرمز نقطه‌ای روی پوست
• سرگیجه شدید یا غش کردن
• تشنج
• احساس گیجی
• احساس خواب‌آلودگی
• تغییر بینایی
• درد استخوانی
• تورم، گرما، بی‌حسی، تغییر رنگ یا درد در دست یا پا
• ضعف یک‌طرفه بدن، مشکل در صحبت کردن یا فکر کردن، اختلال تعادل، افتادگی یک‌طرفه صورت یا تاری دید
• سردرد
• سفتی گردن
• هنگام درمان سرطان، علائم یک سندروم پزشکی شدید به نام سندروم لیز تومور (TLS) مانند ضربان قلب سریع یا نامنظم، غش کردن، مشکل در دفع ادرار، ضعف یا گرفتگی عضلات، ناراحتی معده، استفراغ، اسهال، عدم توانایی در غذا خوردن یا احساس کسالت

 

سایر عوارض جانبی شایع:

همه داروها ممکن است عوارض جانبی ایجاد کنند. با این حال، بسیاری از افراد هیچ عارضه جانبی ندارند یا عوارض جانبی کمی را تجربه می‌کنند. در صورت بروز هر یک از موارد زیر یا سایر عوارض جانبی ذکر نشده، پزشک خود را مطلع سازید.

• کاهش اشتها
• ریزش مو
• احساس سرگیجه، خستگی یا ضعف
• درد معده
• علائم شبیه سرماخوردگی

موارد ذکرشده، همه عوارض جانبی احتمالی دارو نیستند. درخصوص عوارض جانبی محتمل با مصرف این دارو، با پزشک خود در ارتباط باشید.

 

بهترین روش مصرف این دارو چیست؟

دارو را دقیقاً مطابق دستور پزشک خود مصرف کنید.

• میزان دوز و دفعات دریافت این دارو براساس بیماری‌ تحت درمان تعیین می‌شود. این دارو هرگز نباید روزانه مصرف شود مگر در درمان برخی از انواع سرطان‌. اگر درخصوص میزان دوز یا فواصل زمانی دریافت این دارو سوال دارید، با پزشک خود صحبت کنید.
• نحوه مصرف این دارو ممکن است براساس نتایج آزمایش خون، عوارض جانبی و میزان اثربخشی دارو تغییر کند.
• هنگام استفاده از این دارو احتیاط کنید. درخصوص نحوه استفاده از این دارو با پزشک یا داروساز خود مشورت نمایید.
• هنگام مصرف این دارو مقدار زیادی مایعات بدون کافئین بنوشید، مگر اینکه پزشک توصیه دیگری به شما کرده باشد.

 

اگر یک نوبت را فراموش کنم، چه کنم؟

در صورت فراموشی مصرف یک دوز از دارو، با پزشک خود تماس بگیرید.

 

چگونه از این دارو نگهداری کنم یا آن را دور بریزم؟

• دارو را در دمای اتاق، دور از نور و در جای خشک نگهداری کنید.
• از فریز کردن دارو بپرهیزید.
• همه داروها را در محیطی امن و دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی نگه دارید.
• داروهای استفاده‌ نشده یا تاریخ‌ گذشته را دور بریزید. آن‌ها را در فاضلاب یا دستشویی نریزید. اگر در مورد بهترین روش دور انداختن داروها سؤالی دارید، با داروساز خود مشورت کنید.